Boek Nederlands

Gangreen : de cyclus

Jef Geeraerts (auteur)

Gangreen : de cyclus

Jef Geeraerts (auteur)
Autobiografische romancyclus waarin een man de ontwikkelingen in de jaren zestig, met name de dekolonisatie in Belgisch Kongo, van nabij volgt.
Bevat
Titel
Gangreen : de cyclus
Auteur
Jef Geeraerts
Uniforme titel
Gangreen : de cyclus
Taal
Nederlands
Uitgever
Antwerpen: Meulenhoff/Manteau, 2003
1067 p.
ISBN
90-5990-014-6

Besprekingen

Black Venus glanst weer

ANTWERPEN - Jef Geeraerts is terug. Zijn titel Mister Boekenbeurs mag hij weer omhangen als een sjerp. De filmeditie van zijn boek De zaak Alzheimer is na zowat 20.000 verkochte exemplaren aan een tweede druk toe. En vanavond viert de schrijver dat zijn legendarische Gangreen-cyclus voor het eerst in één band komt. Bijna 35 jaar geleden verscheen het eerste deel, Black Venus, over 'de Kongo' en als notelaar glanzende zwarte vrouwen. Inmiddels als klassiekers beschouwd, ontketenden de Gangreen-boeken destijds een golf van controverse.

Jef Geeraerts herovert ereplaats op Boekenbeurs met 'De zaak Alzheimer' en bundeling 'Gangreen'

Gangreen 1 (Black Venus), over de ongeremde erotische belevenissen van een jonge Belgische assistent-gewestbeheerder (lees: Geeraerts) in 'de Kongo', verschijnt in 1968. Een naakte, zwarte vrouw siert de omslag. De schrijver krijgt een vracht scheldwoorden over zich heen: van schandaalschrijver over racist tot pornograaf.

"Dit boek is een kaakslag voor alle Belgen die in Kongo werkten. En soms zeer hard", bloklettert het blad Wereldwijd. Schrijver Piet Van Aken heeft het over Geeraerts die "als koloniale despoot mee onze Kongo-negers exploiteerde".

Herwig Leus schrijft op 15 november 1969 in Het Parool: "In een samenleving waar auteurs gelauwerd worden die het neerschieten van negers verheerlijken omdat het toch maar bavianen zijn, maakt Mein Kampf nog best een kans."

Al wordt Geeraerts ook geroemd en gelauwerd om zijn literaire durf. "Dit proza heeft zijn gelijke…Lees verder

Een Staatsprijs voor een boek vol 'zwijnerij'

Zelden veroorzaakte een Vlaamse roman zoveel stampei als Gangreen 1 van Jef Geeraerts. De critici beten elkaar haast de strot af over deze Congoroman vol seks en geweld. Een Belgische 'Max Havelaar'? Of 'zwijnerij' en 'smeerlapperij'? Toen Gangreen 1 in 1969 de Staatsprijs voor Literatuur kreeg én daarna in beslag werd genomen, laaide de controverse nog hoger op.

Een boek vol onbeschaamde seks en ongetemperd geweld, geschreven in een gulpende 'lawinestijl'. Een roman die fel van leer trok tegen de westerse burgermansamenleving, huwelijkshypocrisie en koloniale wantoestanden. Bol van verlangen naar een tomeloos oerleven en heimwee naar een ongerept, mythisch Congo. Bij elke geneukte zwarte vrouw naderde Jef Geeraerts de "paradijselijke staat van onschuld".

Toen Gangreen 1: Black Venus in het najaar van 1968 bij uitgeverij Manteau verscheen, kon een schokgolf niet uitblijven. Maar dat het eerste deel van deze cyclus het land op stelten zou zetten en zelfs tot inbeslagnames en parlementaire debatten leidde? Nee, dat had de auteur destijds ook niet kunnen bevroeden. Het was alsof Geeraerts hoogstpersoonlijk een splinterbom dropte op het katholieke Vlaanderen. Toch steigerde ook de linkse intelligentsia, zij het om andere redenen dan de pilaarbijters en de fatsoensrakkers.

De schrijver sloeg de polemiek met een zekere geamuseerdhei…Lees verder

Ik laat het nog wat rotten

Dinsdag werd Jef Geeraerts tachtig jaar. Bij die gelegenheid verscheen een nieuwe editie van de boeken die hem beroemd én berucht maakten, de romancyclus Gangreen.

Seksuele en koloniale machtsverhoudingen vielen samen

De minister van Cultuur die er de belangrijkste literaire prijs aan geeft en de minister van Justitie die het in beslag laat nemen wegens algehele schunnigheid. Het was een dubbelslag: niet alleen literair belangrijk worden bevonden, maar ook maatschappelijk, want als de politie ervoor uitrukt, kan het geen bagatel zijn. Er was een tijd dat een schrijver zich niets beters kon wensen. Zo'n tijd was die van de revolte van mei '68. En dat is precies wat Jef Geeraerts overkwam met het eerste deel van zijn romancyclus Gangreen.

Dat verscheen in 1968. Een jaar later kreeg Geeraerts er de Driejaarlijkse Staatsprijs voor Proza voor. Nog een goede maand later werd Gangreen 1: Black Venus, samen met 74 andere boeken, op last van het Brusselse parket in beslag genomen bij de Brusselse boekhandel Corman, maar later weer vrijgegeven.

Geeraerts had toen al literaire renommee opgebouwd. De koloniale ambtenaar in Belgisch Cong…Lees verder

‘Opgedragen aan alle mannen die zich opvreten van spijt omdat er wetten in de weg staan en praktische bezwaren. Alsmede een stille hulde aan alle echte vrouwen van de wereld.’ Zo opent Jef Geeraerts het laatste deel van zijn ‘Gangreen’-cyclus. Hij verwijst daarmee expliciet naar Willem Elsschot. ‘Ik moet de schimmel van mijn stramme voeten wassen en rennen door het vuur en door het water plassen tot bij een ander lief in enig ander land’, dicht Elsschot in Het huwelijk. Maar dus ook: ‘tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren’. Niet zo voor Geeraerts, die in 1954 de daad bij het woord voegt en naar Belgisch Congo trekt.
Black Venus vertelt het relaas van die koloniale periode. Snel wordt duidelijk waarom ‘Gangreen’ bij de publicatie in 1968 zoveel stof deed opwaaien. Terwijl ‘de wettige echtgenote’ in hoofdpost Modjamboli plichtsgetrouw ter communie gaat, raust hulpgewestbeheerder Geeraerts in zijn crèmekleuri…Lees verder
Licht herziene uitgave van de bundeling in één band van de vier delen van de autobiografische cyclus 'Gangreen' van de Vlaamse auteur (1930). Bij en na het verschijnen van het eerste deel, 'Black Venus', in 1967 onstond een rel rondom het vermeende amorele, pornografische en anti-Belgische karakter, uitmondend in een conflict rondom de toekenning van de Staatsprijs voor literatuur. Het verschijnen van het tweede deel, 'De Goede Moordenaar', eveneens in koloniaal Congo handelend, leidde opnieuw tot discussie. Het derde en vierde deel, 'Het Teken van de Hond' en 'Het Zevende Zegel', waarin Geerearts afrekent met zijn verleden was al evenzeer onderwerp van kritiek. De romancyclus geeft een goed beeld van de gevoelens en ontwikkelingen van de jaren zestig, waarin wereldwijd normen en waarden van het verleden ter discussie werden gesteld. Als zodanig is het ook een goed tijdsdocument. De toenmalige discussie rondom de vrijheid en openheid waarmee Geeraerts zijn roman schrijft, lijkt inmidd…Lees verder