Boek Nederlands

De rechtvaardigen : hoe een Nederlandse consul duizenden Joden redde

Jan Brokken (auteur)

De rechtvaardigen : hoe een Nederlandse consul duizenden Joden redde

Jan Brokken (auteur)
Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog ontdekte de Nederlandse consul in Kaunas (Litouwen) Jan Zwartendijk een manier om duizenden uit Polen gevluchte Joden het leven te redden: hij schreef voor hen een visum uit voor Curaçao. Daarmee reisden de Joden met de Trans-Siberië Express naar Japan, van waaruit ze zich over de hele wereld verspreidden, vrijwel allen overleefden de oorlog. Het verhaal va
Titel
De rechtvaardigen : hoe een Nederlandse consul duizenden Joden redde
Auteur
Jan Brokken
Taal
Nederlands
Uitgever
Amsterdam: Uitgeverij Atlas Contact, 2018
503 p. : ill.
ISBN
9789045036649 (paperback)

Beschikbaarheid en plaats in de bib

Besprekingen

De engel van Litouwen

Jan Zwartendijk was in juni 1940 nog maar net consul in Kaunas, of honderden Joodse vluchtelingen klopten in paniek bij hem aan. In tien hectische dagen hielp hij samen met zijn Japanse collega vele duizenden ontsnappen. Jan Brokken schreef een prachtig boek over deze weinig bekende oorlogsheld.

Op 29 mei 1940 rinkelt de telefoon bij Jan Zwartendijk, directeur van de Philips-fabriek in Kaunas in Litouwen. Aan de lijn is Leendert Pieter Johan de Decker, Nederlands gezant in de Baltische staten. De Decker vraagt of Zwartendijk waarnemend honorair consul in Kaunas wil worden. Zwartendijk aarzelt. Hij is geen diplomaat. Wat weet hij in godsnaam van internationale staatskunst? Het zal wel loslopen, verzekert de Nederlandse gezant hem. Mr. Radio Philips, want zo staat de zakenman Zwartendijk bij iedereen bekend, gaat uiteindelijk akkoord.

Een moedige beslissing in een tijd van politieke hoogspanning. De Tweede Wereldoorlog is negen maanden aan de gang. Nazi-Duitsland heeft Polen verslagen, Noorwegen, Denemarken en de Benelux bezet en Frankrijk zo goed als op de knieën gekregen. In het oosten hebben Hitler en Stalin Polen onder elkaar verdeeld. Maar Stalin wil meer. En Stalin krijgt meer. Op 15 juni valt het Rode Leger Litouwen binnen. Twee dagen later neemt het zonde…Lees verder

'Als je niets doet, maak je ook geen fouten'

Jan Brokken pluist de geschiedenis uit van dappere diplomaten en de duizenden Joden die ze naar Azië lieten vluchten.

D e directeur van Philips in de toenmalige Litouwse hoofdstad Kaunas had geen diplomatieke ambities. Jan Zwartendijk (1896 - 1976) werd gevraagd om op te treden als consul. In uiterst onzekere tijden, aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog, zei hij ja. Met eenzelfde vanzelfsprekendheid zou hij niet veel later visa voor Curaçao uit gaan schrijven voor uit Polen gevluchte joden.

Zwartendijk had niet de ambitie om een held te worden. Hij was wel moedig genoeg om te doen wat hij noodzakelijk achtte, waar veel anderen in het corps diplomatique nogal bangelijk opereerden, ook uit angst om de Nederlandse neutraliteit in gevaar te brengen.

Behalve Zwartendijk vervulden ook de Nederlandse ambassadeur in Riga, Leendert de Decker, en de Japanse consul, Chiune Sugihara, bepalende rollen. Voor laatstgenoemde was het ook fysiek een uitdaging: hij moest de Japanse karakters in paspoorten penselen, een intensief werkje.

Ook verderop de vluchtroute waren er mensen d…Lees verder